Aksak kutular - Fikret Muallâ

FİKRET MUALLÂ

Aristokrat bir ailenin çocuğu olan Fikret Muallâ İstanbul Kadıköy’de bir konakta dünyaya geldi. Belki de hiç iz bırakma niyeti yokken yaptığı eserlerle 20. yüzyılın en ünlü Türk ressamlarından biri oldu. Fakat hayatı hep zorluklarla ve sıkıntılarla geçti.

Daha genç yaşta geçirdi bir kaza yüzünden topal kaldı. Okulda kaptığı ispanyol gribi annesine bulaşıp vefat etmesiyle talihsiz hayatı onu tamamen başka bir yöne iter. 

Yurt dışında eğitim aldıktan sonra ülkesine dönüp resim öğretmenliği yapar. 1938'li yıllarda “Atatürk’e hakaret” nedeniyle başı derttedir. Beyoğlu’nda bir lokantada duvara asılı bir Atatürk resmini sanatsal açıdan değerlendirmeye kalkar, bu ne biçim resim diye söylenmeye başlar ve kendini önce karakolda sonra da akıl hastanesinde bulur. Bu olayın ardından Paris’e taşınmayı artık kafasına koyar ve 1938 yılı sonlarında Orient Express trenine binerek İstanbul’dan ayrılır.

Paris’de zor hayat şartlarında, aç kalmamak için mücadele veren Fikret Muallâ, buna rağmen Paris sokaklarındaki insanları, kafeleri, balon satın alan veya top oynayan çocukları, köpeklerini gezdiren şık kadınları, kendine özgü renklerle resmeder.

Biraz içki ve yemek için resminlerini kafe ve restorantlarda satar. Sıkça uğradıklarından biri de Rue de Seine ve Rue Jacques Callot’un kesiştiği yerdeki Café Palette’dir.

Yalnız ve kimsesiz yaşamında yanından eksik olmayan sadece içkisi ve fırçası var. Ama onlarla bile öylesine her an bırakacakmış gibi yaşar.  

Onu yakından tanıyan Bedri Rahmi Eyüboğlu, Fikret Muallâ için şöyle diyor:

“Bir ressam tasarlayın ki, aklına estiği zaman resim yapmaktan başka hiç bir şeyden sorumlu değil. Haftada üç gün aç susuz dolaşmayı göze almış: Kırlarda böğürtlen toplarcasına sokaktan izmarit toplayıp içiyor…"

Fransa'da tek başına ölür. Kimsesizler mezarlığına gömülür. Akıl hastaneleri, karakollar, kafeler ve barlarda geçen bir ömür, Alp Dağları’nın eteklerinde bir bakım evinde kimsesiz ve yalnız şekilde son bulur.

English Version

Fikret Muallâ was born into an aristocratic family in their mansion in Kadıköy, İstanbul. Having perhaps no intention of leaving his mark, he became one of the most famous Turkish painters of the 20^th century through his artworks. However, his life was never without turmoil and troubles.

As a youth, he is left with a lame leg as a result of an accident. His mother dies of the Spanish flu, after he contracts the disease at school. These misfortunes steer his life in a new direction.

After completing his education abroad, he returns to his country and works as an art teacher.  In 1938, he gets into trouble for “cursing Atatürk”. The story is that he begins to artistically assess a portrait of Atatürk in a Beyoğlu restaurant, trying to understand what sort of a picture it is before finding himself at the police station first, and shortly after at the mental institution. Following this event he decides to move to Paris and departs from Istanbul on the Orient Express at the end of 1938.

Under the harsh conditions of living in Paris, struggling to feed himself, Fikret Muallâ still manages to paint the people, the cafés, the children buying balloons or playing ball games in the streets of Paris in his signature colours.

He sells his paintings to cafés and restaurants in exchange for a bit of booze and food. One place that he often frequented was Café Palette at the intersection of Rue de Seine and Rue Jacques Callot.

In his lonely life, his only friends are the bottle and the brush. However, he lives life giving the impression that, in the blink of an eye, he could abandon those, too.

Bedri Rahmi Eyüboğlu who knows him very well says the following about Fikret Muallâ:

“Think of an artist who has a sudden urge to paint like it was their only responsibility in the world. One who is willing to roam for three days a week without food or water: picking cigarette butts off the street floors like they were berries in the fields, and smoking them…"

He dies alone in France. He is buried in the cemetery of the nameless. A life time spent in mental institutions, police stations, cafés, and bars comes to a lonely and desolate end at a care home on the skirts of the Alps.

References:

1. Dino, Abidin. Gören Göz için Fikret Mualla, 2018.

2. Topuz, Hıfzı. TRT Turk, Kentler ve Gölgeler - Paris - Fikret Mualla,  https://www.youtube.com/watch?v=dsmvfPLu9Wk

3. Bahar Kalkan. En Yalansız Ressam, 2005.